ALTSO: TASARIDA ALANYA AYRI TUTULMAZ İSE ALANYA’NIN İL HAYALİ SONA ERER ALTSO Yönetiminin 28 Şubat 2012 Salı günü gerçekleşen haftalık yönetim kurulu toplantısında son günlerde kamuoyunda tartışılan “Büyükşehir Yasası” konusunda değerlendirmelerde bulundu. ALTSO Başkanı Kerim Aydoğan, çalışmanın çok olumlu yanlarını göz ardı etmediklerini ancak bazı olumsuzluklar nedeniyle endişe duyduklarını söyledi ve hazırladıkları rapor hakkında bilgi verdi.
ALTSO Başkanı Kerim Aydoğan bir süredir ilçe gündemini oluşturan Büyükşehir yasası ile ilgili gelişmeleri takip ettiklerini ve konuya ilişkin hazırladıkları raporu kamuoyu ile paylaşmaya karar verdiklerini söyledi. Aydoğan, nüfusu 750 bini aşan illerin büyükşehir olması ve büyükşehir belediye sınırlarının il idari sınırlarına genişletilmesi yönünde hükümet tarafından yapılan çalışma ile Alanya Belediyesi’nin de Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne bağlanacağını bunun da olumlu tarafları kadar olumsuz yönleri de olacağına dikkat çekti. Çıkması muhtemel yasayla ayrı bir düzenleme olmaması halinde nüfusu 50 binin altında kalan belde belediyelerin de kapanacağını hatırlatan Aydoğan; tasarının 2014 yerel seçimlerinden önce hayata geçirilebilmesi için 2012 yılında tamamlanması gerektiğine dikkat çekti. ALTSO tarafından hazırlanan “Nüfusu 750 bini aşan illerin büyükşehir olması ve büyükşehir belediyesi sınırlarının il idari sınırlarına genişletilmesi” konulu rapor aşağıdadır. NÜFUSÜ 750 BİNİ AŞAN İLLERİN BÜYÜKŞEHİR OLMASI VE BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SINIRLARININ İL İDARİ SINIRLARINA GENİŞLETİLMESİ KONUSU
________________________________________
Malumunuz bölgemizin son günlerde çok konuşulan konularından birisi Alanya’nın Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne bağlanması konusundaki gelişmelerdir. Konunun ilk çıkışı Sayın Başbakanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın 2011 yılında yapılan seçimlerden önce merkez nüfusu 750 bine ulaşan şehirlerin “büyükşehir belediyesi statüsü’ne” alınacağını söylemesi ile başlamıştır. Konu ile ilgili hazırlıklarda nüfusu 750 bini geçen yerler ile mevcut büyükşehir belediyelerinin mücavir alanlarının da tıpkı İstanbul ve Kocaeli’nde olduğu gibi il sınırı olarak yeniden düzenleneceği bilinmektedir. Büyükşehir belediyeleri uygulaması, ülkemizde ilk kez 1984 yılında başlamıştır. Bir üst kademe belediye uygulaması olan sistem, halen yürürlükte bulunan 1982 Anayasasının “büyük yerleşim yerlerinde özel yönetim biçimleri oluşturulabilir” hükmüne dayanılarak oluşturulmuştur. Ülkemizde, hali hazırda 16 büyükşehir belediyesi bulunmakta ve bu büyükşehir belediyesi sınırlarında, ülke nüfusunun neredeyse yarısı diyebileceğimiz 33 milyon vatandaşımız yaşamaktadır. Yeni tasarıya göre nüfusu 750 bini aşan ve büyükşehir olmayı bekleyen 11 ilimizin daha olacağı tahmin edilmektedir. Konu ile ilgili edindiğimiz bilgilerde, söz konusu uygulamanın 2014 yerel seçimlerinde hayata geçirilebilmesi için, tasarının 2012 yılında tamamlanması ve kanunlaşmasının gerektiği belirtilmiştir. Öncelikle bu çalışmanın temel amacını, merkez ilçelerde yaşanan gelişmişlik ve uzmanlaşmış yönetim anlayışının ilin diğer ilçelerine de yaygınlaştırılarak, il bazlı bütüncül bir planlama ve gelişmenin sağlanması olarak görmekteyiz. Böylece büyükşehir belediyesi bulunan illerde yer alan diğer ilçelerin de daha profesyonel hizmet alması, altyapılarının daha güçlü kaynaklarla çözülmesinin hedeflendiği görülmektedir. Bu düşünceler ışığında, temelde bizce de doğru ve yerinde gerekçelerle oluşturulacak tasarının, mevcut ve yeni olacak büyükşehir illerinde, bu amaca doğru bir şekilde hizmet edeceğini kabul ediyoruz. Ancak, uygulamanın bölgemiz olan Antalya ilinde Alanya’yı da kapsayacak şekilde genişletilmesinin bu yaklaşım açısından çok da doğru bir yaklaşım olmayacağı endişesini taşımaktayız. Burada, en doğudaki noktamız olan Gazipaşa ve Demirtaş’ı alırsak aradaki 185 kilometrelik bir sınırın, etkin bir belediye hizmeti götürülmesi açısından ne kadar sağlıklı olabileceği tartışılabilecektir. Alanya Ticaret Ve Sanayi Odası olarak, bu çalışma öncesi söz konusu tasarı ile Alanya’nın Antalya Büyükşehir Belediyesi sınırlarına dâhil olması halinde olumlu ve olumsuz yönleri ile konu detaylı olarak ele alınmıştır. Bu değerlendirmede mevcut yürürlükte bulunan 5216 sayılı büyükşehir belediyesi kanunu ve 5393 sayılı belediye kanunu açısından konu ele alınmıştır. BUNA GÖRE BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNE BAĞLANMANIN OLUMLU ETKİLERİ:
________________________________________ • Büyükşehir belediyeleri bütçeden daha fazla pay aldıkları için büyükşehir illerin bütçeden aldıkları pay büyüyecek. • Yatırımlar doğrudan merkezden geldiği için kalkınma ve yapılanma daha hızlı gerçekleşecek. • Belediyecilik faaliyetleri tek elden ve daha koordineli bir şekilde yürütülebilecek. • Hizmet standart hale gelecek, kent görünümüne, imajına daha çok önem verilecek. • Büyükşehir belediyesi sınırları içine katılan ilçe belediyeleri ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan belediyeler, büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesine dönüşecek diğer belediyeler ile köylerin tüzel kişiliği kalkacak (Alanya’da yeni ilçe kurulmaması halinde merkez hariç diğer belde ve köylerin alt belediye olarak Alanya’ya bağlanması söz konusu) • Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını büyükşehir tarafından yapılacak ve uygulanacaktır. • Büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikler büyükşehir belediyesi onay ve denetiminden geçecek. • Büyükşehir sınırları içinde ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; yetkisi büyükşehir tarafından yapılacaktır. Bu konudaki dağınıklık önlenecektir. • Böylece havalimanı Alanya arasında toplu taşıma mümkün olacaktır. Antalya-Alanya arasında toplu taşlım sistemi devreye girebilecektir. • Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını büyükşehir belediyesi tarafından belirlenecektir. • Coğrafî ve kent bilgi sistemlerini tüm beldeleri de kapsayacak şekilde oluşturulacaktır. • Büyükşehir sınırlarında yer alan hafriyat toprağı, moloz, kum ve çakıl depolama alanları, katı atıkların ayrıştırma ve imha tesisleri büyükşehir tarafından yapılacaktır. • Otogarlar, yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar büyükşehir tarafından yapılabilecektir. • Su ve kanalizasyon hizmetlerini ile bunlara ilişkin altyapı hizmetleri koordineli olarak büyükşehir tarafından yapılacaktır. Mezarlık alanlarının tespiti ve işletilmesi büyükşehir tarafından yapılacaktır. • Toptancı hallerini ve mezbahalar büyükşehir belediyesi tarafından açılabilecektir. • Büyükşehir belediyesi, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin imar uygulamalarını denetlemeye yetkilidir. • Büyükşehir belediyesi tarafından belirlenen ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar, gerekli işlem yapılmak üzere ilgili belediyeye bildirilir. Belirlenen imara aykırı uygulama, ilgili belediye tarafından üç ay içinde giderilmediği takdirde, büyükşehir belediyesi tarafından yıkılabilir. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNE BAĞLANMANIN OLUMSUZ UNSURLARI:
• Alanya’nın il olma hayali tamamen ortadan kalkacak • Yasa ile yeni bir düzenleme ya da doğuda ve batıda ayrı ilçe kurulmaması halinde Alanya’da mevcut 16 belde belediyesi ile Kahyalar Belediyeleri nüfusu 50. Binin altında kalması nedeni ile 2014 yerel seçimlerinde tüzel kişiliklerini kaybedecek ve mahalleye dönüşecektir. • Büyükşehir ve alt belediyeler arsında yaşanan yetki karmaşası bir türlü netleşmeyecek • Belediye başkanlar arasında büyüklük küçüklük kavgası ile siyasi uyuşmazlıkların yaratabileceği uyuşmazlıklardan alta belediye yerleşim alanın olumsuz etkilenmesi olasılığı • Çok geniz bir alana sağlıklı hizmet götürme riski • İlçe belediyelerinin en büyük geliri olan su abone ücretleri, büyükşehirler tarafından toplanacak. • İmar uygulamalarında çatışmalar ve görüş ayrılıklarının yaşanması olasılığı • Sokak ve cadde paylaşımında yaşanabilecek hizmet kargaşası • İlçe belediye başkanlarının, büyükşehir meclisinde birer üyeden ibaret olması • Yerinden yönetim anlayışı ile örtüşmeyecek olumsuz merkeziyetçi uygulamaların artması • Mevcut büyükşehir belediyesi hali hazırda kent merkezlerinde bulunmakta, tüm il sınırlarının bağlanması halinde kırsal alanda yer alan ve mevcut mevzuata göre tüzel kişiliğini kaybedecek köy ve mezralarda yapılacak yapı ve işlemler için sorunlar doğabilecektir. • Yapılacak yasal düzenleme ile meslek kuruluşları yasalarında (TOBB, TESK, TÜRMOB, TMMOB, vb) gerekli değişiklik yapılmaması halinde hali hazır ilçelerde kurulmuş bulunan oda ve temsilciliklerin kapanması söz konusudur. SONUÇ VE ÖNERİLER: Bu genel değerlendirmeler ışığında büyükşehir belediye sınırlarının il sınırlarına genişletilmesi uygulaması temelde doğru ve yerinde bir uygulama olmakla birlikte, uygulamanın Antalya ili için ve özellikle Alanya açısından bazı olumsuzlukları ortaya çıkaracağı görülmektedir. Özellikle düzenlemenin bölgemizin uzun yıllar müşterek sorunu olan yerel yönetimlerdeki dağınıklık ve uygulama farklılıkları ile altyapı hizmetlerinin (katı atık, içme suyu, kanalizasyon, ulaşım) daha etkin çözümü anlamında da bir fırsat olabileceği görülmektedir. Bu itibarla söz konusu yasal düzenlemede, Alanya’nın ve Alanya gibi büyükşehir merkezi’ne belirli mesafede ( 70 km) bulunan ve nüfusu belirli sayının üzerinde olan ilçe merkezleri için özel statülü bir düzenleme getirilmesi, ya da çevresindeki ilçeler ile birlikte (Gazipaşa, Gündoğmuş, Sarıveliler) il yapılmasını yerinden yönetim anlayışı ve belediye hizmetlerinin etkinliği anlamında daha doğru bir düzenleme olacağı düşünülmüştür.
